Gezondheid

Bomen zijn relaxed (zelfs volgens de wetenschap)

Is het je ooit opgevallen dat niemand ooit met zijn rug naar de ingang van een ruimte of helemaal vooraan in een klaslokaal wil zitten? Of dat we allemaal intens geïnteresseerd zijn in het onbekende, zoals een donker bos of een verlaten gebouw? Deze eeuwenoude principes die door sommige professoren worden beschreven als biophilia (liefde voor de natuur) zijn diepgeworteld en hebben alles te maken met hoe wij als mens geëvolueerd zijn. In dit artikel nemen we je mee naar deze connectie tussen mens en natuur.

De voorvader van de term biophilia (liefde voor de natuur) is Edward O. Wilson. In zijn gelijknamige boek uit 1984 beschrijft hij biophilia als ‘’de aangeboren neiging om te focussen op het leven en andere levende processen’’ [1]. Hij verklaart aan de hand van zijn jarenlange praktijkonderzoek niet alleen de liefde tussen de mens en andere levende organismen, maar ook waarom wij onze tuinen, begraafplaatsen en winkelcentra op dezelfde manier inrichten als de savanne waar wij zo lang in hebben rondgelopen (als mens staan we graag midden in de natuur, maar willen we voldoende overzicht om te kijken wat er gebeurt en zijn we graag in de buurt van natuurlijke schuilpunten) [1]. 

Wilson was niet de enige die mens-natuur connectie oppikte. Stephen Kellert (1943-2016), professor aan de Universiteit van Yale (in de Verenigde Staten) was sterk overtuigd van het feit dat de mens onderdeel uitmaakte van de natuur en dat we er alles aan moesten doen om te stoppen met het proberen te domineren van natuur, maar het maar het juist zo veel mogelijk moesten omarmen. In zijn latere jaren verschoof Kellerts focus naar biophilic design: het integreren van natuur(lijke elementen) in gebouwen. Naast zijn carrière als professor schreef hij onder andere de boeken De Biophilia Hypothese (1993) (samen met Wilson), Biophilic Design: De theorie, wetenschap en praktijk van het tot leven brengen van gebouwen (2008) en Natuur door design (2018)

Verschillende minder bekende academici hebben theorieën over hoe we biophilia nog steeds kunnen terugvinden in ons dagelijks even. Hieronder volgt een aantal voorbeelden:

  • Uitzicht-toevluchtsoord-theorie (Appleton, 1975): in deze theorie beschrijft Jay Appleton hoe mensen een voorkeur hebben voor ruimtes waarin ze het overzicht hebben, omdat dit veiliger aanvoelt. Dit verklaart waarom niemand ooit vooraan in een lesruimte zal gaan zitten;
  • Aandacht-restauratie-theorie (Kaplan, 1997): deze theorie beschrijft hoe mensen meer focus hebben wanneer zij beïnvloedt worden door natuurlijke elementen waarin uitdaging zit. Denk aan het spelen van verstoppertje;
  • Stress-reductie-theorie (Ulrich, 1983): Ulrich claimt hiermee dat mensen die zich bevinden in een natuurlijke omgeving minder snel gestrest raken omdat dit vertrouwder aanvoelt;
  • Savanne hypothese (Orions, 1986): hierin wordt gesteld dat, omdat wij als mens tienduizenden jaren geleefd hebben op de savanne, wij voor dit type landschap een voorkeur hebben. Het verklaart waarom wij onze tuinen, begraafplaatsen en winkelcentra op dezelfde manier inrichten als de savanne.

Inmiddels zijn er tientallen onderzoeken die de gedachtegang van al deze experts bevestigen: het toepassen van natuur, natuurlijke elementen en natuurlijke principes in onze gebouwen heeft een positief effect op onze gezondheid. Hieronder volgt een aantal onderzoeken die laten zien hoe de mens-natuur connectie niet alleen in theorie bestaat, maar ook wetenschappelijk is aangetoond:

  • In 2010 was al bekend dat studenten een voorkeur hebben om achteraan in de klas te zitten. Achtereenvolgend kozen de studenten hun plek op basis van 1) visuele comfort, 2) controle over de ruimte en 3) uitzicht naar buiten. Maar wat toen uit onderzoek bleek, is dat deze studenten ook nog eens vele betere prestaties leverden! Zij lazen sneller, efficiënter en hun algemene prestaties schoten ook omhoog. Daarnaast verkeerden zij ook nog eens in een betere gemoedstoestand [2];
  • Ook in de werkomgeving heeft biophilia een aanzienlijk effect op medewerkers. Zo toont onderzoek uit een kantoorpand in Madrid aan dat medewerkers in kantoren die vol staan met planten 15% meer productief zijn [3], toont Amerikaans onderzoek aan dat werknemers in een kantoor gevuld met planten een reactietijd hebben die 12% sneller is dan een kale werkomgeving [4] en bleek uit een zeer recente studie zelfs dat biophilic design ervoor kan zorgen dat medewerkers 40 minuten per dag minder op hun stoel zitten [5];
  • Naast de educatieve en zakelijk omgeving is biophilic design reeds grondig toegepast in ziekenhuizen. Uit meerdere onderzoeken blijkt namelijk dat patiënten die verblijven in ruimtes gevuld met planten, minder pijnstillers gebruiken, een lagere bloeddruk hebben, meer tevreden zijn met hun kamer en minder pijn, stress en angst ervaren [6] [7].

We kunnen dus zien dat biophilia en biophilic design een erg positief effect heeft op de gezondheid van mensen. Ze leren effectiever, werken productiever en herstellen gemakkelijker, en dat vaak enkel door een aantal planten in de kamer waarin ze zich bevinden te zetten! Stel je voor waar een geheel op de natuur-geïnspireerde omgeving wel niet met een mens kan doen. Laat dat een toekomst zijn waar we naartoe werken. 

Kennisleveranciers:

[1] E. Wilson, „Biophilia,” in Biophilia, Cambridge, Harvard University Press, 1984, pp. 1; 109-111.
[2] N. Wang en M. Boebekri, „Design recommendations based on cognitive, mood and preference assessments in a sunlit workspace,” Lighting Research and Technology, 2010. 
[3] M. Nieuwenhuis, C. Knight, T. Postmes en S. Haslam, „The Relative Benefits of Green Versus Lean Office Space: Three Field Experiments,” Journal of Experimental Psychology Applied, 2014. 
[4] V. Lohr, C. Pearson-Mims en G. Goodwin, „Interior plants may improve workers productivity and reduce stress in a windowless environment,” Plants for People, 1996. 
[5] B. Wallmann-Sperlich, S. Hoffmann, A. Salditt, T. Bipp en I. Froboese, „Moving to an “Active” Biophilic Designed Office Workplace: A Pilot Study about the Effects on Sitting Time and Sitting Habits of Office-Based Workers,” International Journal of Environmental Research and Public Health, 2019. 
[6] G. Diette, N. Lechtzin, E. Haponik, A. Devrotes en H. Rubin, „Distraction Therapy With Nature Sights and Sounds Reduces Pain During Flexible Bronchoscopya: A Complementary Approach to Routine Analgesia,” Chest, 2003. 
[7] P. Seong-Hyun en R. Mattson, „Effects of Flowering and Foliage Plants in Hospital Rooms on Patients Recovering from Abdominal Surgery,” Hort Technology, 2004.